Stypa – co to jest i jak powinna wyglądać?

Uczta pogrzebowa, inaczej stypa lub konsolacja, jest rodzinnym spotkaniem po pogrzebie. W trakcie stypy rodzina i najbliższe osoby spożywają wspólny posiłek oraz wspominają zmarłego.

Każda śmierć niesie ze sobą cierpienie i ból związany ze stratą bliskiej osoby. Uczucia te są szczególnie dotkliwe wtedy, gdy ktoś odchodzi niespodziewanie. Organizacja pogrzebu to bardzo trudne zadanie, ale konieczne. Oprócz tego warto zastanowić się nad stypą, zwłaszcza jeśli sporo osób przyjedzie z daleka. Uczta pogrzebowa lub konsolacja to nie tylko tradycja, ale również wyraz podziękowania za przybycie na pogrzeb. Jak zorganizować konsolację i czy trzeba to robić?

Co to jest stypa i dlaczego ją wyprawiamy?

Stypa, czyli rodzinne spotkanie po pogrzebie, jest zwyczajem rozpowszechnionym na całym świecie i to od tysięcy lat. Takie uczty organizowane były już w starożytności przez Słowian i inne narody. To właśnie z tamtych czasów wywodzi się duchowy wymiar konsolacji. Jest on ściśle związany z przekonaniami na temat śmierci oraz dawnymi tradycjami. Spotkanie po pogrzebie porównywane jest do aktu komunii, ponieważ podkreśla związek między zmarłym a żywymi. W niektórych społeczeństwach w czasie stypy pozostawiane jest jedno wolne nakrycie, które przeznaczone jest dla osoby zmarłej. Zwyczaj ten wynika z wiary, że dusza zmarłego jeszcze przez pewien czas pozostaje wśród żywych, aby umacniać ich i pocieszać w bólu.

W czasach współczesnych stypa częściej ma wymiar typowo praktyczny, ponieważ stanowi poczęstunek dla gości, którzy często przyjeżdżają na pogrzeb z daleka. Uczta pogrzebowa wynika w tym wypadku z gościnności i stanowi wyraz wdzięczności za przybycie na ostatnie pożegnanie. Jednocześnie jest ona sposobem na pocieszenie najbliższych, którzy uzyskują duchowe wsparcie od dalszej rodziny.

W różnych rejonach Polski stypa jest wyprawiana nieco inaczej. Na Kaszubach nieodłącznym atrybutem uczty pogrzebowej od zawsze był alkohol, zgodnie z ludowym powiedzeniem „na smutki napijmy się wódki”. Na Mazowszu żałobnicy gromadzili się w karczmach, gdzie spożywali różne potrawy i pili wódkę z miodem. W tym dniu kobiety ubierały się skromniej, ale ucztowały wspólnie z mężczyznami. Jednak nie zawsze stypa była huczna – zwykle zależało to od zamożności rodziny.

Na Śląsku i w okolicach Radomia kultywowano zwyczaj „niebieskich wesel”. Była to stypa wydawana po pogrzebie osób młodych. Wówczas dom zmarłego ozdabiano zielonymi gałązkami i tańczono specjalne tańce żałobne. Niekiedy śpiewano również pieśni religijne lub na cześć zmarłego. Bez względu na zwyczaje związane ze stypą, zawsze miała ona jeden cel – zjednoczenie się w żałobie i poszukiwania wzajemnego wsparcia. Konsolacje zawsze wyprawiane były ku czci zmarłego i miały charakter wspominkowy. Obecnie jest podobnie, choć w niektórych kręgach nie kultywuje się już zwyczaju wspólnej modlitwy. Niemniej stypa nadal służy głównie umacnianiu więzi między żyjącymi i pocieczeniu w trudnych chwilach.

Jak zorganizować stypę?

Oczywiście nikt nie ma obowiązku organizowania stypy, choć jest to zwyczaj, który warto kultywować. Spotkanie połączone z poczęstunkiem pozwala odetchnąć po pogrzebie i choć na chwilę oderwać się od smutnych myśli. Organizacja stypy nie jest zadaniem specjalnie skomplikowanym. Jeszcze niedawno konsolacje były organizowane w domu zmarłego, ale obecnie najczęściej robi się je w lokalach. Na początku warto zorientować się ile kosztuje stypa w restauracji, ponieważ koszty bywają różne.

Koszt stypy zależy przede wszystkim od liczby gości oraz wybranego menu. Stypę można zamówić telefonicznie, choć wszystkie szczegóły lepiej ustalić podczas spotkania z właścicielem lub menedżerem restauracji. Konieczne jest podanie przybliżonej liczby gości oraz wybór menu. Przyjęło się, że na takim przyjęciu podawany jest ciepły posiłek składający się z dwóch dań. W niektórych restauracjach można zamówić specjalne potrawy dla dzieci i warto to zrobić, jeśli w rodzinie jest sporo maluchów. Pierwsze danie to niemal zawsze rosół, choć można wybrać inną potrawę. Na drugie danie najczęściej podawane jest mięso z ziemniakami i bukietem surówek.

Na stypę zaprasza się najbliższą i dalszą rodzinę, a niekiedy także bliskich znajomych zmarłego. Zaproszenie na stypę wystarczy wygłosić po pogrzebie, ale można też zadzwonić wcześniej do wybranych żałobników. W przypadku, gdy miejsce pochówku jest oddalone od restauracji, koniecznie trzeba zadbać o transport dla osób, które nie mają samochodów. Bus lub autobus można wynająć od firmy pogrzebowej lub transportowej.